MBA بهتر است یا DBA؟ تفاوت، کاربرد و انتخاب مناسب برای مدیران و صاحبان کسب‌وکار
- ۱۴۰۵/۶/۱۱
سرِ یک فنجان قهوه، یکی از دوستانم که چند سالی مدیر فروش یک شرکت پخش بوده، ازم پرسید: «بالاخره برم سراغ MBA یا DBA؟» سؤالش کوتاه بود، ولی جوابش اصلاً کوتاه نیست. چون انتخاب بین این دو، بیشتر از آنکه به اسمِ مدرک ربط داشته باشد، به جایی که الان ایستاده‌اید و جایی که می‌خواهید برسید بستگی دارد.
اگر شما هم همین سؤال توی ذهنتان است، جای درستی آمده‌اید. اینجا بدون حاشیه می‌رویم سراغ تفاوت‌ها، پیش‌نیازها، هزینه و مهم‌تر از همه اینکه کدام‌یک واقعاً به کار شما می‌آید. اگر هنوز نقشه‌ی کلی تحصیلات تکمیلی برایتان مبهم است، اول یک نگاه به راهنمای کامل تحصیلات تکمیلی بیندازید تا تصویر کلی دستتان بیاید.
این مقاله چه چیزهایی را روشن می‌کند؟
- MBA و DBA اصلاً چه فرقی با هم دارند؟
- مدرک MBA مناسب چه کسی است؟
- مدرک DBA چه چیزی به شما اضافه می‌کند؟
- برای ورود به هرکدام چه مدرکی لازم است؟
- هزینه و زمان کدام منطقی‌تر است؟
- پس بالاخره کدام را انتخاب کنم؟
- سؤال‌هایی که معمولاً پشت‌بندش می‌آید
- منابع
MBA و DBA اصلاً چه فرقی با هم دارند؟
ساده‌ترین جوابی که به دوستم دادم این بود: MBA یادتان می‌دهد «چطور مدیریت کنید»، ولی DBA کمک می‌کند بفهمید «چرا این‌طور مدیریت می‌کنید» و بتوانید همان را به دیگران هم یاد بدهید.
مدرک MBA همان کارشناسی ارشد مدیریت کسب‌وکار است؛ دوره‌ای کاملاً کاربردی که روی مهارت‌های عملی مثل مالی، بازاریابی، منابع انسانی و استراتژی تمرکز دارد. DBA یا دکترای مدیریت کسب‌وکار یک پله بالاتر است؛ نگاهش پژوهشی‌تر و تحلیلی‌تر است و برای کسی ساخته شده که خودش سال‌ها تجربه‌ی مدیریت دارد و می‌خواهد آن تجربه را به یک چارچوب فکری منسجم تبدیل کند.
یک تشبیه که همان‌جا برایش زدم: MBA مثل یاد گرفتن رانندگی حرفه‌ای است، DBA مثل این است که بعد از سال‌ها رانندگی، خودت مربی و طراح مسیر بشوی. خب، وقتی فرقشان روشن شد، سؤال بعدی خودبه‌خود می‌آید: پس کدام مال من است؟
مدرک MBA مناسب چه کسی است؟
اگر تازه پا به فضای مدیریت گذاشته‌اید، یا از یک تخصص فنی مثل مهندسی، پزشکی یا حسابداری دارید به سمت مدیریت می‌روید، مدرک MBA دقیقاً همان چیزی است که کم دارید. این دوره زبان مشترک کسب‌وکار را به شما می‌دهد: چطور یک صورت مالی را بخوانید، چطور تیم بسازید، چطور بازار را بخوانید و روی داده تصمیم بگیرید.
یک مثال ملموس بزنم. پزشکی را در نظر بگیرید که می‌خواهد کلینیک خودش را راه بیندازد. با دانش پزشکی بیمار را درمان می‌کند، اما اداره‌ی کلینیک، حساب‌وکتاب و مدیریت پرسنل داستان دیگری است. اینجاست که MBA فرق را می‌سازد و از یک متخصص خوب، یک مدیرِ کاربلد می‌سازد.
خیلی‌ها هم بعد از مدتی سراغ گرایش‌های تخصصی‌تر می‌روند. اگر دوست دارید بدانید کدام گرایش به کار شما می‌آید، مطلب راهنمای انتخاب تخصص در دوره‌های MBA کمکتان می‌کند. شرایط، سرفصل‌ها و نحوه‌ی ثبت‌نام هم به‌طور کامل در صفحه‌ی دوره MBA مؤسسه تات آمده است.
مدرک DBA چه چیزی به شما اضافه می‌کند؟
حالا تصویر را عوض کنید. فرض کنید سال‌هاست مدیرید و دیگر «چطور مدیریت کنم» دغدغه‌تان نیست. مسئله این است که می‌خواهید در سطح بالاتری تصمیم بگیرید، تجربه‌تان را علمی و قابل‌دفاع کنید و شاید در جایگاه مشاور یا عضو هیئت‌مدیره ظاهر شوید. اینجا مدرک DBA معنا پیدا می‌کند.
مدرک DBA شما را وادار می‌کند به مسائل واقعی سازمان خودتان از زاویه‌ی پژوهش نگاه کنید؛ یعنی به‌جای تصمیم‌های حسی، پشت هر تصمیم یک استدلال داشته باشید. خروجی‌اش فقط یک برگه نیست: یک شبکه از مدیران هم‌سطح، یک نگاه استراتژیکِ عمیق‌تر، و اعتباری که سر میز مذاکره و در انتصاب‌ها خودش را نشان می‌دهد.
کنجکاوید ببینید این مدرک عملاً چه بلایی سر مسیر شغلی می‌آورد؟ یک تجربه‌ی واقعی را در مطلب با مدرک DBA چطور جایگاه شغلی‌تان را متحول کنید بخوانید. جزئیات دوره و شرایط بهبود قبولی را هم می‌توانید در صفحه‌ی دوره DBA مؤسسه تات ببینید. اما یک سؤال مهم هنوز مانده: برای ورود به هرکدام، اصلاً چه مدرکی باید داشته باشید؟
برای ورود به هرکدام چه مدرکی لازم است؟
اینجا همان‌جایی است که خیلی‌ها گیر می‌کنند. برای MBA معمولاً داشتن مدرک کارشناسی کافی است. برای DBA در بیشتر مؤسسه‌ها باید کارشناسی ارشد داشته باشید، چون دوره فرض را بر این می‌گذارد که مبانی مدیریت را از قبل بلدید.
حالا اگر یکی از این پله‌ها را نداشته باشید چه؟ خبر خوب اینکه راه‌های قانونی و سراسری هم وجود دارد. اگر مدرک کارشناسی ندارید، می‌توانید از مسیر کارشناسی بدون کنکور شروع کنید؛ و اگر برای DBA به مقطع بالاتر نیاز دارید، کارشناسی ارشد گزینه‌ای است که خیلی‌ها با آن چند سال از عمرشان را نجات داده‌اند.
می‌خواهید بدانید یک مدرک کارشناسی قانونی چطور و در چه مدتی به دست می‌آید؟ راهنمای چطور در کمتر از ۴ سال مدرک کارشناسی بگیریم را بخوانید. برای مقطع ارشد هم زمان ثبت‌نام کارشناسی ارشد نقطه‌ی خوبی برای شروع است. پیش‌نیاز که حل شد، می‌رسیم به چیزی که همه دوست دارند زودتر بدانند: هزینه و زمان.
هزینه و زمان کدام منطقی‌تر است؟
عمداً عدد دقیق نمی‌گذارم، چون شهریه‌ها بین مؤسسه‌ها فرق دارد و مدام به‌روز می‌شود؛ هر رقمی که اینجا بنویسم، دو ماه بعد بی‌اعتبار است. اما یک قاعده‌ی کلی هست که تقریباً همه‌جا صدق می‌کند: MBA کوتاه‌تر و کم‌هزینه‌تر است، DBA زمان و سرمایه‌ی بیشتری می‌خواهد چون سطحش بالاتر و کارش پژوهشی‌تر است.
یک نکته که معمولاً کسی رک نمی‌گوید: هزینه‌ی واقعی فقط پول نیست، وقت است. یک مدیر پرمشغله باید ببیند دوره‌ای که برمی‌دارد چقدر با ساعت کاری‌اش می‌سازد. کلاس حضوریِ فشرده برای بعضی‌ها اصلاً جواب نمی‌دهد، و همین‌جاست که نسخه‌های آنلاین وارد بازی می‌شوند؛ اگر این مدل برایتان جذاب است، راهنمای بهبود قبولی در دوره‌های MBA آنلاین را از دست ندهید. خب، با این حساب بالاخره تکلیف چیست؟
پس بالاخره کدام را انتخاب کنم؟
جواب صادقانه این است که به خودتان بستگی دارد. ولی بگذارید ساده‌اش کنم و دو حالت پرتکرار را بگویم.
اگر تازه مدیر شده‌اید یا از یک تخصص دیگر آمده‌اید
سراغ MBA بروید. اول پایه را محکم کنید، زبان کسب‌وکار را یاد بگیرید، بعد اگر خواستید DBA همیشه سر جایش هست. پریدن به پله‌ی بالا بدون پله‌ی پایین، معمولاً فقط انرژی‌تان را هدر می‌دهد.
اگر سال‌هاست مدیرید و دنبال یک جهش هستید
مدرک DBA انتخاب منطقی‌تری است. شما دیگر لازم نیست مبانی را دوره کنید؛ به عمق، اعتبار و شبکه‌سازی نیاز دارید و DBA دقیقاً همین سه را هدف گرفته است.
و اگر هنوز مطمئن نیستید کدام به شرایط شما نزدیک‌تر است، بهترین کار یک گفت‌وگوی کوتاه با یک مشاور است؛ کسی که سابقه‌تان را ببیند و بر اساس آن راهنمایی‌تان کند، نه بر اساس یک قاعده‌ی کلی.
سؤال‌هایی که معمولاً پشت‌بندش می‌آید
می‌شود بدون MBA مستقیم رفت سراغ DBA؟
در بیشتر موارد نه. DBA فرض می‌گیرد که مبانی مدیریت را بلدید. اگر آن پایه را ندارید، اول MBA بگیرید تا در دوره‌ی دکترا معطلِ مفاهیم اولیه نشوید.
مدرک این دوره‌ها رسمی و معتبر است؟
بستگی به مؤسسه‌ی صادرکننده دارد. پیش از ثبت‌نام حتماً درباره‌ی نوع مدرک و مرجع صدور آن سؤال کنید و منابع رسمی را چک کنید؛ چند مرجع معتبر را پایین همین صفحه آورده‌ام.
برای شروع دیر نیست؟
معمولاً نه. بخش زیادی از دانش‌پذیرهای این دوره‌ها بین ۳۵ تا ۵۰ سال سن دارند؛ یعنی درست وقتی تجربه‌ی کافی دارید، بیشترین بهره را هم از دوره می‌برید.
قدم بعدی شما
اگر بعد از این همه هنوز بین MBA و DBA مانده‌اید، لازم نیست خودتان همه‌چیز را حدس بزنید. کارشناسان مؤسسه تات با توجه به سابقه و هدف شغلی‌تان به شما می‌گویند کدام مسیر منطقی‌تر است و از کجا باید شروع کنید. برای دیدن شرایط، سرفصل‌ها و دریافت مشاوره، همین حالا صفحه‌ی دوره DBA مؤسسه تات را باز کنید و فرم تماس را پر کنید. یک تصمیم درست همین امروز، می‌تواند مسیر چند سال آینده‌ی کاری‌تان را عوض کند.
منابع
در حال حاضر چیزی برای نمایش وجود ندارد.