MBA، DBA یا Post DBA؛ کدام دوره برای مدیران و صاحبان کسب‌وکار مناسب‌تر است؟
- ۱۴۰۵/۶/۱۳
یکی از سوال‌هایی که مدام از ما پرسیده می‌شود این است: «من مدیرم، چند سالی هم هست که کار می‌کنم؛ حالا سراغ MBA بروم، DBA یا مستقیم Post DBA؟» جواب کوتاه این است که هیچ‌کدام لزوماً بهتر از آن یکی نیست؛ فقط هرکدام برای یک نقطه از مسیر شما ساخته شده‌اند. در این مقاله می‌خواهم بی‌تعارف و ساده فرق این سه را بگویم، بعد قدم‌به‌قدم برسیم به این‌که مدرک POST DBA برای چه کسی معنی دارد و اگر مدرک کارشناسی یا ارشدتان کامل نیست، از کجا باید شروع کنید.
فهرست مطالب
- MBA، DBA و Post DBA اصلاً چه فرقی دارند؟
- مدرک MBA برای چه کسانی است؟
- پس DBA کِی به کار می‌آید؟
- مدرک POST DBA دقیقاً چیست و چه زمانی سراغش برویم؟
- اگر کارشناسی یا ارشد ندارم چه کنم؟
- هزینه و زمان این دوره‌ها چقدر است؟
- پس بالاخره من کدام را انتخاب کنم؟
- منابع
MBA، DBA و Post DBA اصلاً چه فرقی دارند؟
بگذارید با یک تصویر ساده جلو برویم. MBA درباره‌ی «چطور یک کسب‌وکار را خوب اداره کنم» است؛ مالی، بازاریابی، منابع انسانی، استراتژی، همه سر یک میز. DBA یک پله بالاتر است و سراغ «چرا»ها می‌رود؛ یعنی به‌جای اجرای صرف، یاد می‌گیرید مسائل واقعی سازمان‌تان را مثل یک پژوهشگر تحلیل کنید و راه‌حل بسازید. Post DBA هم ادامه‌ی همین مسیر برای کسانی است که DBA را گذرانده‌اند و حالا می‌خواهند در یک حوزه‌ی خیلی تخصصی عمیق شوند.
خب اگر این‌طور است، طبیعی است که بپرسید پس نقطه‌ی شروع من کجاست؟ این بستگی دارد به این‌که همین حالا کجای مسیر ایستاده‌اید. بیایید از پرتکرارترین گزینه شروع کنیم.
مدرک MBA برای چه کسانی است؟
اگر تازه به مدیریت رسیده‌اید، یا کارشناس ارشدی هستید که می‌خواهد سکان یک تیم یا واحد را دست بگیرد، احتمالاً مدرک MBA همان چیزی است که لازم دارید. اینجا شما نگاه کل‌نگر پیدا می‌کنید؛ یاد می‌گیرید تصمیم مالی چطور روی فروش اثر می‌گذارد و چرا یک استراتژی خوب بدون منابع انسانی درست، روی کاغذ می‌ماند. برای صاحب یک کسب‌وکار کوچک هم که تا امروز همه‌چیز را با تجربه جلو برده، MBA مثل مرتب‌کردن یک انبار شلوغ است؛ چیزهایی که می‌دانستید، سرجای خودشان می‌نشینند.
ما در مقاله‌ی MBA برای مدیران مفصل‌تر درباره‌ی همین موضوع نوشته‌ایم. اما یک سوال منطقی اینجا پیش می‌آید: اگر من سال‌هاست مدیرم و این نگاه کلی را عملاً دارم، آیا باز هم باید وقتم را صرف MBA کنم؟ اینجاست که پای DBA وسط می‌آید.
پس DBA کِی به کار می‌آید؟
DBA برای مدیری است که دیگر دنبال «تعریف بازاریابی» نیست؛ او یک مسئله‌ی واقعی و پیچیده روی میزش دارد و می‌خواهد آن را حل کند. مثلاً مدیرعاملی که فروشش سه سال است روی یک عدد گیر کرده و هر راهی امتحان کرده جواب نداده. در DBA شما همین مسئله‌ی خودتان را برمی‌دارید، ریشه‌اش را تحلیل می‌کنید و برایش راه‌حل قابل‌دفاع می‌سازید. تفاوت اصلی‌اش با MBA این است که خروجی DBA، به‌جای دانش عمومی، یک تخصص عمیق و کاربردی در حوزه‌ی کار خودتان است.
اگر می‌خواهید فرق این دو را دقیق‌تر ببینید، مقاله‌ی مقایسه‌ی MBA و DBA کمک‌تان می‌کند. حالا فرض کنیم کسی DBA را هم گذرانده و همچنان تشنه‌ی یادگیری است. برای او چه می‌ماند؟ اینجاست که به سوال اصلی این مقاله می‌رسیم.
مدرک POST DBA دقیقاً چیست و چه زمانی سراغش برویم؟
مدرک POST DBA بالاترین سطح دوره‌های حرفه‌ای مدیریت است و مخاطبش آدم‌های خاصی هستند؛ کسانی که DBA دارند و حالا می‌خواهند در یک شاخه‌ی بسیار تخصصی، مثلاً مدیریت استراتژیک، رهبری سازمانی یا بازاریابی پیشرفته، به عمق برسند. اگر بخواهم صادق باشم، مدرک POST DBA برای همه لازم نیست. این دوره را وقتی پیشنهاد می‌کنیم که شما یک نقش کلان دارید؛ عضو هیئت‌مدیره‌اید، مشاور مدیران دیگر شده‌اید، یا در حوزه‌ی خودتان می‌خواهید به‌عنوان یک مرجع شناخته شوید.
یک تجربه‌ی ملموس بگویم. سراغ ما مدیری آمده بود که DBA داشت اما احساس می‌کرد در جلسات هیئت‌مدیره حرف تازه‌ای برای گفتن ندارد. مدرک POST DBA برای او دقیقاً همان حلقه‌ی گمشده بود؛ نه به‌خاطر خود کاغذ مدرک، بلکه به‌خاطر نگاه تخصصی‌تری که پیدا کرد. پس اگر هنوز در سطح اجرای روزمره کار می‌کنید، عجله نکنید؛ اول DBA، بعد Post DBA.
حالا شاید بپرسید: «همه‌ی این حرف‌ها خوب، ولی من هنوز کارشناسی یا ارشدم را ندارم. اصلاً می‌توانم وارد این مسیر شوم؟» سوال خیلی خوبی است و جوابش کوتاه است: بله.
اگر کارشناسی یا ارشد ندارم چه کنم؟
خیلی از مدیرها و صاحبان کسب‌وکار سال‌ها پیش تحصیل را نیمه‌کاره رها کرده‌اند و امروز پشیمانند که همان مدرک پایه را ندارند. خبر خوب این است که برای شروع مجبور نیستید دوباره سراغ کنکور بروید. با کارشناسی بدون کنکور می‌توانید مدرک لیسانس‌تان را از مسیر قانونی و سراسری بگیرید و پایه‌ی تحصیلی‌تان را کامل کنید. اگر هم لیسانس دارید و می‌خواهید یک پله بالاتر بروید، کارشناسی ارشد راه ورود شما به سطح تخصصی است.
برای این‌که ببینید این مسیر واقعاً چطور کار می‌کند و چه کسانی می‌توانند از آن استفاده کنند، پیشنهاد می‌کنم دانشگاه چیست و مسیر ارتقای مدرک مدیران را هم بخوانید. نکته‌ی مهم اینجاست: کارشناسی بدون کنکور و کارشناسی ارشد فقط برای پرکردن رزومه نیستند؛ این‌ها همان پله‌هایی هستند که شما را به MBA، بعد DBA و در نهایت مدرک POST DBA می‌رسانند. یعنی حتی اگر امروز از صفر شروع کنید، مسیرتان تا بالاترین سطح باز است.
خب، تا اینجا فهمیدیم هرکدام مال چه کسی است. سوال بعدی که همه می‌پرسند این است: این‌ها چقدر خرج و وقت می‌برد؟
هزینه و زمان این دوره‌ها چقدر است؟
اجازه بدهید واقع‌بین باشیم. هر چه بالاتر می‌روید، هم زمان بیشتری لازم است و هم هزینه بالاتر می‌رود؛ این طبیعی است، چون سطح تخصص فرق می‌کند. یک دوره‌ی MBA معمولاً کوتاه‌تر و سبک‌تر از DBA است و Post DBA هم چون تخصصی‌ترین سطح است، انتظار زمان و سرمایه‌گذاری بیشتری دارد. اما عددی که واقعاً به درد شما می‌خورد، عددِ امروزِ خودتان است، نه یک رقم کلی که در اینترنت می‌بینید.
به همین خاطر بهتر است به‌جای حدس‌زدن، شرایط دقیق‌تان را با مشاور در میان بگذارید تا هزینه و طول دوره را متناسب با همان مدرکی که الان دارید برایتان حساب کند. یک تماس ساده جلوی خیلی از انتخاب‌های اشتباه را می‌گیرد.
پس بالاخره من کدام را انتخاب کنم؟
جمعش کنیم. اگر تازه‌کارِ مدیریت هستید یا کسب‌وکار خودتان را دارید و دنبال نگاه کل‌نگرید، مدرک MBA نقطه‌ی شروع درست شماست. اگر یک مسئله‌ی جدی و مشخص در سازمان‌تان دارید که باید حلش کنید، DBA برای شما ساخته شده. و اگر DBA را پشت سر گذاشته‌اید و می‌خواهید در حوزه‌تان مرجع شوید، مدرک POST DBA حرف آخر است. تازه اگر هنوز مدرک پایه ندارید هم جای نگرانی نیست؛ با کارشناسی بدون کنکور و کارشناسی ارشد از همین امروز می‌توانید مسیر را شروع کنید.
مهم‌ترین حرفم این است: خودتان را با کسی مقایسه نکنید. مسیر درست، مسیری است که با نقطه‌ی امروز شما جور دربیاید. اگر مطمئن نیستید کدام پله متعلق به شماست، همین حالا با کارشناسان ما حرف بزنید تا کنار هم انتخاب درست را پیدا کنیم.
منابع
مشاوره‌ی رایگان انتخاب دوره
هنوز بین MBA، DBA و مدرک POST DBA مانده‌اید؟ لازم نیست به‌تنهایی تصمیم بگیرید. کارشناسان تات با نگاه به مدرک و سابقه‌ی کاری شما، بهترین مسیر را پیشنهاد می‌دهند و مقدمات ثبت‌نام را هم برایتان انجام می‌دهند. برای دیدن جزئیات دوره‌های DBA و Post DBA کلیک کنید یا همین حالا برای مشاوره و ثبت‌نام اقدام کنید.
در حال حاضر چیزی برای نمایش وجود ندارد.